fetusun distress yani sıkıntı halinde olup olmadığını

BEYİN İÇRİSİNDE VENTRİKÜLLERDE GENİŞLEME
Beyin omurilik sıvısı (BOS) diğer adıyla serebro spinal sıvı beyin içerisinde sürekli olarak oluşturulan ve beyinin korunmasında, ihtiyaçlarının ve atıklarının taşınmasında görev alan bir sıvıdır. BOS beyinde büyük oranda koroid plexus denilen bölgede üretilir. Beyin omurilik sıvısı beyin içinde yerleşmiş odacıklarda (ventrikül) ve yollarda, ayrıca omurilik ve beynin dış yüzünde dolaşır. Ventrikülomegali bu ventriküllerin genişlemesi anlamında kullanılan bir terimdir.

Beyindeki lateral ventriküllerin ölçümü (atriyum hizasında) normalde 10 mm altında olmalıdır, 10 mm veya üzerinde olmasına ventrikülomegali denir. 10-15 mm arasında olursa hafif ventrikülomegali denir. Bu genişleme bir yerdeki tıkanıklık veya gelişimsel bozukluktan kaynaklanır. Bu genişleme artmış basınçla birlikte ise buna hidrosefali (beyinin su dolu olması) denir. Doğumdan önceki testlerde bu basınç artışının olup olmadığı anlaşılamayacağı için bu iki terim genellikle aynı anlamda kullanılırlar. Hafif ventrikülomegali 1000 gebelikte 2-20 oranında görülürken, hidrosefali 1000 gebelikte 1-3 oranında görülür.

Ventrikülomegali veya hidrosefali gebelikte yapılan ultrasonla genellikle tanınabilir. MR (magnetik rezonans) tanıya yardımcı olabilir. Sebep genellikle aquduktus kanalındaki doğumsal darlığa bağlıdır. Bu darlık bazen de CMV ya da toksoplazma gibi enfeksiyonlara veya kafa içerisindeki bir kitleye veya kafa içi kanamaya bağlı olabilir.

Ventrikülomegalinin 15 mm’den büyük olduğu durumlarda genellikle başlangıçta ultrasonda izole izlense de yani başka anomaliler görülmese de daha sonra diğer bazı anomalilerin eşlik etiği görülür. (Nöral tüp defekti, Arnold-Chiari malformasyonu, corpus callosum agenezisi, araknoid kist, Dandy-Walker sendromu gibi…)

Gebeliğin takibi:
Ventrikülomegali veya hidrosefali tanısı konulduğunda amniyosentez ile fetusun kromozomal incelemesi, ekokardiyografi ve ultrasonla detaylı anomali taraması mutlaka yapılmalıdır. Ultrasonografide ventrikülomegaliye eşlik eden başka anomalilerin olup olmadığı araştırılmalıdır. Amniosentez hafif ventrikülomegalilerde bile yapılması önerilir ve eşlik eden kromozomal genetik anormallik var mı araştırılır. Amniosentezde eşlik eden nöral tüp defekti varmı (AFP, asetilkolinesteraz ile) araştırılabilir, ayrıca enfeksiyon etkenleri de araştırılabilir.

Hidrosefaliye sebep olabilecek bir enfeksiyonun gebelik sırasında geçirilip geçirilmediği sorgulanmalıdır. Toxoplazma, CMV, su çiçeği, kızamıkçık, HSV gibi…

Aralıklı ultrason kontrolleri ile ventrikülomegalide azalma veya artma olması takip edilmelidir. Hafif ventrikülomegaliler genellikle gebeliğin son aylarında düzelirler. Fetusun beyin yapısının daha detaylı incelenebilmesi için bazen MR kullanılabilir.

Ventrikülomegali tespit edilen gebeliklerde gebeliğin sonlandırılması veya devamı kararını aile vermelidir. Gebelik sonlandırılmazsa ve devam ederse aileye doğum sonrası bakım ve tedavi hakkında bilgi verilir. Kafa çapı normalden büyük değilse ve başka bir gerekçe yoksa doğum normal yolla gerçekleşebilir. Kafa çapı büyük ise sezaryen gereklidir.

Anne karnındaki bebeğin zeka düzeyini

Biyofizik profil (BPP) fetusun iyilik halinin saptanmaı için yapılan testlerden birisidir. Fetusun iyilik halini saptamak için yapılan diğer testler ultrason, amnion sıvısının ölçümü, doppler ölçümleri, NST, OCT gibi testlerdir. Bu testler fetusun distress yani sıkıntı halinde olup olmadığını ve rahim içerisindeki durumunu anlamak için yapılır. Bu testlerin sonucuna göre gebeliğin devamına ya da sonlandırılmasına karar vermek gerekebilir.

Biyofizik profil için NST çekilir ve 30 dakika süre ile ultrason yapılır. Ultrasonda bebeğin hareketleri, kas tonusu, solunumu ve amnion sıvısı miktarı değerlendirilir.

Fetusun iyilik halinin değerlendirilmesi gereken durumlar:
– Fetal hareketlerin az hisedilmesi
– Erken membran rüptürü (Suların erken gelmesi)
– Amnion sıvısının az ya da fazla olması
– IUGR (Fetusta gerlişme geriliği)
– Günaşımı
– İzoimmnunizasyon (Kan uyuşmazlığı)
– Fetal anomaliler
– Çoğul gebelikler
– Anormal ya da düzensiz fetal kalp atımları
– Hipertansiyon
– Diyabet
– Böbrek hastalıkları
– Kollojen doku hastalıkları
– Kalp hastalıkları
– Tirotoksikoz (Guatr testlerinde bozukluk)
– Hemoglobinopatiler
– Anemi

Biyofizik profil kriterleri:
NST (Non stress test): Reaktif ise 2 puan, değilse 0 puan alır.
Fetusun solunum hareketleri: 30 dakikadqa 3 tane solunum hareketi varsa 2 puan, yoksa 0 puan alır.
Fetusun tonusu: Fetusun kollarını ve omurgasını açması ile anlaşılır ve 2 puan alır.
Amnion sıvısı volümü: 50’den fazla ise 2 puan alır.
Fetusun hareketleri: 30 dakikada 2 ya da daha fazla hareket yapması 2 puan alır.

Bu kriterlere bakılarak her bir kriter için 0 ya da 2 puan verilir ve toplam 8 ya da daha fazla ise fetusun durumu iyi olarak değerlendirilir. 6 ve altında puan alınan durumlarda fetusta bir sıkıntı hali olabilir.

cinsel temasla bulaşır.

DOĞUM ÖNCESİ TARAMA TESTLERİ

Bu testlere neden zeka testi denir?
Gebelikte yapılan ikili test, üçlü test, dörtlü test gibi testlere genel olarak halk arasında zeka testi denir. Halk arasında zeka testi denilen bu testlerin esas adı doğum öncesi tarama testleridir veya down sendromu tarama testleridir.(prenatal tarama testleri). Bu testler bebeğin zekasını ölçen testler değildir ancak bu testlerin sonucunda riski belirlenen kromozomal anomaliler zeka geriliği ile beraber olan hastalıklardır, down sendromu (mongol bebek, trizomi 21) gibi. Anne karnındaki bebeğin zeka düzeyini direk olarak değerlendiren herhangi bir test yoktur. Ayrıca bu testlerde belirlenen kromozomal anomaliler dışında bebekte zeka geriği yapabilecek çok çeşitli hastalıklar vardır, örneğin hipotroidi gibi. Başka bir deyişle bu testler zeka geriliği yapabilecek hastalıklardan sadece bir kaçını tarar, diğerlerini taramaz bu nedenle bu testlerin sonucu normal gelen bir bebekte de başka bir hastalıktan dolayı zeka geriliği görülebilir. Yani zeka testleri sonuçlarının hepsinin normal olması bebeğin doğumdan sonra zekasının normal olacağını garanti etmez.

Zeka testleri ne zaman, hangi haftalarda yapılır?
Bu testlerden ikili test gebeliğin 11-14 haftaları arasında yapılır. Üçlü test veya dörtlü test 16-20 haftalar arasında yapılır. İkili test yapılırken fetusun ense kalınlığı da (NT) ölçülür.

Çoğu testte olduğu gibi bu testlerde de belli oranda yanılma payı vardır. Yani bu testlerin sonucunda normal görünen bir bebeğin aslında hasta olma ihtimali vardır. Tersine bu testlerde anormal görünen bir bebeğin normal olma riski de vardır. Ancak tabiki testlerin doğruyu gösterme oranı yanlış gösterme oranından daha fazladır. Bu nedenle bu testlerdeki sonucu kesin sonuca çevirmek için amniosentez veya CVS gibi yöntemler kullanılır. Bu testlerin güvenilirlik oranları ve diğer konularda ayrıntılı bilgilere aşağıdaki linklerden ulaşabilirsiniz.

İkiz, üçüz ve diğer çoğul gebeliklerde tarama:
İkiz, üçüz ve diğer çoğul gebeliklerde ikili test, üçlü test, dörtlü test başarılı sonuç verememesi nedeniyle uygulanamamaktadır. Bunun yerine bu gebeliklerde tarama amacıyla ense kalınlığı (NT) ölçümü kullanılır.